Beroep en bevoegdheid

Wie mag een beëdigde vertaling maken?

Een goede taalbeheersing is niet automatisch een bevoegdheid om officiële vertalingen af te geven. In Nederland zijn beëdiging en registratie afzonderlijk geregeld.

Achtergrondartikel van Erwin Vroom · Snelvertaler.nl

Waszegel op document als illustratie van officiële waarmerking

Beëdigde vertaler en beëdigde tolk

Een vertaler werkt met geschreven tekst; een tolk zet gesproken taal om. Hoewel deze beroepen nauw verwant zijn, is de bevoegdheid voor de ene werkzaamheid niet automatisch een bevoegdheid voor de andere. Daarom is het bij een officieel document belangrijk een beëdigde vertaler in te schakelen die voor de betreffende vertaalrichting bevoegd is.

Voor Nederlandse beëdigde vertalers vormt de Wet beëdigde tolken en vertalers het juridische kader. Het Register beëdigde tolken en vertalers, afgekort Rbtv, bevat informatie over geregistreerde professionals en hun bevoegdheden.

Wat veranderde er in 2009?

Met de invoering van het wettelijke stelsel in 2009 werd de organisatie van beëdiging en registratie van tolken en vertalers veranderd. De historische teksten van Snelvertaler verwijzen daar vaak naar: voor die tijd werd over beëdigde vertalers anders geregistreerd en gecommuniceerd dan in het huidige stelsel.

De bedoeling van het register is om eisen aan beroepsbekwaamheid en integriteit controleerbaar te maken. Van vertalers wordt daarnaast verwacht dat zij hun vakkennis onderhouden. De precieze voorwaarden en uitzonderingen volgen uit de geldende regelgeving; een registratie moet voor de relevante werkzaamheden worden beoordeeld.

Waarom een specialist in juridische documenten?

Twee mensen kunnen dezelfde talen uitstekend beheersen en toch sterk verschillen in hun geschiktheid voor het vertalen van een testament. De tekst kan begrippen bevatten die alleen binnen een bepaald rechtssysteem een vaste betekenis hebben. Een letterlijke vertaling kan dan de juridische strekking veranderen.

Een vertaler van officiële documenten moet daarom zowel de brontekst begrijpen als het doel van de vertaling kennen. Bij medische, financiële en juridische stukken is kennis van het specifieke vakgebied minstens zo belangrijk als een natuurlijke formulering in de doeltaal.

Moedertaalvertalers en niet-native vertalers

Een moedertaalvertaler vertaalt naar de taal waarmee die van huis uit vertrouwd is. Dat helpt bij stijl, idiomatiek en nuance, maar ook een moedertaalspreker is niet automatisch een goede specialistische vertaler. Het historische archief beschrijft daarom expliciet hoe taalvaardigheid, opleiding, ervaring en vakspecialisatie gezamenlijk moeten worden beoordeeld.

Soms kan een vertaler die niet in zijn of haar moedertaal werkt toch over bijzondere vakkennis beschikken. Dat vraagt om een zorgvuldige kwaliteitsbeoordeling en zo nodig controle door een deskundige moedertaalspreker. Bij beëdigd vertalen blijven uiteraard ook de wettelijke bevoegdheidseisen gelden.

Register en actuele regels: Bureau Wbtv

Deze artikelen geven algemene informatie. De formele eisen kunnen verschillen per land, instantie en documenttype. Controleer bij de ontvangende instantie welke documenten en bevestigingen worden verlangd.