Achtergrond en praktijk

Kennisbank beëdigde vertalingen

Achter een officiële vertaling gaat meer schuil dan een vertaalde tekst met een stempel. In deze kennisbank leest u hoe documenten worden beoordeeld, vertaald en voor gebruik bij instanties worden voorbereid.

Achtergrondartikel van Erwin Vroom · Snelvertaler.nl

Waszegel op document als illustratie van officiële waarmerking

Onderwerpen in deze kennisbank

Wie mag een beëdigde vertaling maken?

Een goede taalbeheersing is niet automatisch een bevoegdheid om officiële vertalingen af te geven. In Nederland zijn beëdiging en registratie afzonderlijk geregeld.

Een scan, foto of origineel document?

Voor het vertalen van een officiële akte hoeft het origineel vaak niet naar de vertaler te worden gestuurd. De eisen aan het ingediende document zijn een afzonderlijke kwestie.

Een diploma of cijferlijst beëdigd vertalen

Buitenlandse universiteiten en werkgevers willen kunnen begrijpen welke opleiding is gevolgd en welke resultaten daarbij horen. Vertaling is daarbij iets anders dan diplomawaardering.

Testamenten, erfrecht en overlijdensakten

Bij een internationale nalatenschap kunnen documenten uit verschillende landen en rechtsstelsels samenkomen. Dat maakt zowel de vertaling als de documentcontrole bijzonder belangrijk.

Apostille, legalisatie en beëdigde vertaling

Drie begrippen die vaak samen worden gebruikt, maar drie verschillende vragen beantwoorden: is de vertaling getrouw, is een handtekening echt en is een kopie overeenkomstig het origineel?

Wanneer is een vertaling officieel?

Een beëdigde vertaling is een vertaling die wordt gemaakt door een daartoe bevoegde beëdigde vertaler en voorzien wordt van een verklaring, handtekening en stempel. Met die verklaring staat de vertaler in voor de getrouwe weergave van de aangeleverde tekst. De vertaler verklaart daarmee niet dat het brondocument authentiek is: dat is een andere vraag, die zo nodig door een daarvoor bevoegde instantie wordt beoordeeld.

Een buitenlandse geboorteakte kan bijvoorbeeld correct beëdigd zijn vertaald, terwijl de ontvangende gemeente toch eerst een origineel of gelegaliseerd brondocument wil zien. De geldigheid van de vertaling en de eisen aan het oorspronkelijke document zijn twee verschillende onderwerpen.

Waarom zijn documenten niet uitwisselbaar?

Een geboorteakte, een uittreksel uit de burgerlijke stand en een huwelijksverklaring lijken op elkaar, maar kunnen ieder een andere functie hebben. Hetzelfde geldt voor een diploma en een cijferlijst, of voor een echtscheidingsbeschikking en het bewijs dat de echtscheiding is ingeschreven. Wie een officiële vertaling nodig heeft, moet daarom eerst vaststellen welk document de ontvangende instantie daadwerkelijk verlangt.

In de praktijk lopen de eisen uiteen tussen gemeenten, rechtbanken, onderwijsinstellingen, notarissen en immigratieautoriteiten. Sommige instellingen kunnen een meertalig uittreksel accepteren, andere verlangen een beëdigde vertaling met aanvullende formaliteiten. Een vaste procedure voor alle landen bestaat niet.

De weg van bronbestand naar officiële vertaling

Het werk begint met het controleren van het document: zijn alle bladzijden aanwezig, zijn registratienummers leesbaar en staan ook stempels, handgeschreven opmerkingen en handtekeningen volledig in beeld? Daarna volgt de vertaling en de controle op onder meer namen, datums en juridische termen. Bij de afgifte worden de toepasselijke verklaring, handtekening en stempel toegevoegd.

Voor de vertaling kan een scherpe scan doorgaans voldoende zijn. Dat betekent niet dat een instantie die het document ontvangt nooit om een origineel zal vragen. Ook kunnen nog een apostille of een legalisatieprocedure nodig zijn.

Wat leren historische projecten?

Het archief van Snelvertaler bevat voorbeelden van onder meer geboorteakten, een Vlaamse huwelijksakte uit 2004, een Amerikaanse akte van overlijden en diverse diploma's met cijferlijsten. Het gaat om verschillende soorten akten, met andere indelingen, stempels en registraties. De voorbeelden illustreren waarom een officiële vertaling meer vraagt dan het vertalen van enkele ingevulde tekstvelden.

Daarnaast bevat het archief specialistische opdrachten, zoals juridische en technische documentatie voor een onderneming in de luchtvaartsector. Niet al dit werk was beëdigd; de voorbeelden laten vooral zien hoe vakspecialisatie van belang kan zijn bij officiële en andere professionele vertalingen.

Deze artikelen geven algemene informatie. De formele eisen kunnen verschillen per land, instantie en documenttype. Controleer bij de ontvangende instantie welke documenten en bevestigingen worden verlangd.